6 . تمدن يمنى تمدن يمنى با دارا بودن تاريخى كهن كه به درستى آغاز آن مشخص نيست ، در منتهى اليه جزيرةالعرب و بر كنار اقيانوس هند و خليج عدن و درياى سرخ واقع شده است . نزديكى جغرافيايى اين تمدن به خاستگاه اسلام ( جزيرةالعرب ) گاه سبب شده كه مورخان از سهم و نقش آنان در شكل‌گيرى تمدن اسلامى غفلت كنند . تاريخ تمدن درخشان و جايگاه خوب سياسى ، اجتماعى و اقتصادى يمن موجب شده است مورخان آنجا را سرزمين خوشبخت يا « مدينة الخضراء » بنامند . « 1 » وجود كانون‌هاى تمدنى غنى با استفاده از فن‌آورى پيشرفته ، تاريخ يمن را از ساير تمدن‌هاى مشابه و هم‌عصر متمايز مىسازد . هنگامى كه ساير تمدن‌ها براى كسب موقعيت ارضى و يا استفاده از دستاوردهاى همسايگان خود در جنگ و ستيز بودند ، حاكمان و تُبّع‌هاى « 2 » يمنى بر بلندترين سكوى ترقى تمدنى ايستاده بودند . « 3 » ساختن سد براى استفاده از نيروى آب ، بهره‌بردارى از زهكشى پيشرفته و يا برخوردارى از بهترين معمارى ، گواه اين پيشرفت است . داستان‌هاى عبرت‌آموز بلقيس و ملكه سبأ - از فرمانروايان مقتدر زن يمن در قرآن - تأييدى بر پيشرفت سياسى و كارآمدى اين تمدن است . ويرانى سد معروف مأرب به هر دليل تاريخى ، به كوچ اجبارى بسيارى از قبايل يمنى به نقاط مختلف جزيرةالعرب چون يثرب ، حيره و غسان انجاميد . اين قبايل متمدن كه با مقولات تمدنى چون حكومت ، قوانين و اصول اقتصاد ، كشاورزى ، معمارى و صنايع آشنايى داشتند ، با مشاركت در عرصه‌هاى مختلف جامعه توانستند بر تكوين فرهنگ و تمدن اسلامى تأثير بسزايى بر جاى نهند . اهميت تاريخى يمن كه در بيشتر منابع دوره اسلامى آمده است حكايت از مشاركت بالاى يمنىها در توسعه فرهنگ و تمدن اسلامى دارد . « 4 »

--> ( 1 ) . براى اطلاع از تمدن يمنى بنگريد به : آلوسى ، بلوغ الارب فى معرفة احوال العرب ، ج 1 ، ص 203 . ( 2 ) . اين لقب ويژهء فرمانروايان يمن بوده است ؛ چنان كه فرمانروايان ايران را « شاه » ، حاكمان مصر را « فرعون » و فرمانروايان حبشه را « نجاشى » مىناميدند . ( 3 ) . آلوسى ، بلوغ الأرب فى معرفة احوال العرب ، ج 1 ، ص 209 - 207 . ( 4 ) . الشيبانى ، قرة العيون بأخبار اليمن الميمون ، ص 32 - 29 .